Grup ve Kitle İletişimi

Share

grup ve kitle iletişimi

İnsanlar yaşamlarını toplum içinde sürdürürler. Herkes gününü bir ya da birden fazla grup ile birlikte geçirir. Birlikte sinemaya, tatile giden arkadaşlar, yemek sofrasındaki aile bireyleri farklı zaman ve mekânlarda oluşmuş gruplardır. İnsanlar grup koşullarında doğarlar, büyürler, eğitilir, çalışır ve eğlenirler. Görüyoruz ki aslında birçoğumuz gün içinde birçok grup iletişimi kuruyor ve bunu sürdürüyoruz.
Grup, ortak amaç ve hedefi olan insanların, hedeflerine ulaşmak için etkileşimli, birbirlerinin farkında olan ve kendilerini bir grup olarak gören insan topluluğudur. İnsanlar var olan gruplara çeşitli nedenlerle girerler. Her şeyden önce elbette grup içinde doğdukları veya grup içinde oldukları için zorunluluk ve kaçınılmazlık vardır. Ailemiz, gittiğimiz okul, sınıfımızdaki kişiler gibi seçme şansımız olmadan içinde bulunduğumuz gruplar vardır. İnsanlar kendi seçeneklerine bağlı olarak gruba girmek istediklerinde çeşitli nedenler rol oynar:
• Kendine benzer grubun çekişi,
• Bireysel cazibe,
• Benzer gruba ait olma,
• Grubun amaçlarının çekiciliği,
• Grubun amaçlarının bireyin gereksinimleriyle örtüşmesi,
• Dünyayı ve kendimizi anlamlandırmamıza yardımcı olması (kimlik bulma gibi)
• Kısa dönemli çıkarları gerçekleştirmek (tanınma, iş ilişkisi kurma, notunu
yükseltme gibi)

Temel Grup İletişimi Kalıpları

Gruplar var oluş nedenleri ve yapıları ne olursa olsun, varlıklarını amaçlı ilişkiler ve dolayısıyla iletişimle sürdürürler. Grup iletişimi grubun oluştuğu çevredeki durum ve rollere farklı özellikler taşır.(örneğin ev, iş, okul, kulüp vb.) İş yerinde amirlerimizle olan ilişkilerimizle arkadaşlarımızla gittiğimiz bir pastanedeki iletişim farklılıklar gösterir.
Gruplardaki iletişim kalıpları dört farklı şekilde tanımlanabilir.

1) X kalıbı şeklinde olan iletişim

biçiminde egemen pozisyonda olan vardır ve merkezdedir; iletişim akışı, iletişimi başlatma, sürdürme ve durdurma kararı
verme gücü bakımından merkezden dışa doğrudur.

Bir sınıfta ders ortamında öğretmenin dersi anlatması, sınıftaki iletişim hâkimiyetini de elinde tutması anlamına gelir. Öğrencilere söz verme ya da vermeme, dersi anlatma ya da susma yetkisine sahiptir.

2) Çember kalıbında çemberi

oluşturan daire üzerine sıralanmış bireyler arasında zincirleme doğrusal bir iletişim ilişkisi vardır.

Yuvarlak bir masanın etrafında oturan bir grubun kulaktan kulağa oynadığını düşünelim. Kelime ya da cümleyi ilk söyleyen, söylediğinin diğer kişiler tarafından nasıl anlaşıldığını öğrenir ve mesajını yinelemesi gerekiyor ise bunu tekrar yöntemiyle doğru anlaşılana kadar sürdürür.

3) Çizgisel kalıpta statü ve kontrolün yatay seviyede olduğu iletişim vardır.

Yan yana oturmuş kişilerin kulaktan kulağa oynadığını düşünelim. Burada baştaki kişinin verdiği mesajın nasıl anlaşıldığını kontrol etmek gibi bir şansı yoktur.

4) Yıldız kalıbında grubu oluşturan

bireylerin hepsi birbiriyle iletişim içindedirler.

Grubu oluşturan herkes birbirinin söylediğini duyabilir. Ancak burada genel iletişim
kurallarına ne kadar uyulduğu önemlidir. Bir masa etrafında oturan kişilerin hepsinin birden
iletişim kurmaya çalıştıklarını düşünelim. Bu durumda iletişimden çok bir gürültü ortamı
oluşacaktır.
Siz en çok hangi grup iletişimi kalıbını kullanarak yaşamınızı sürdürüyorsunuz? Sizce en sağlıklı olanı hangisi?

İnsanlar farklı zaman ve mekânlarda farklı gruplar içerisinde bulunurlar. Bu grupları iki temel şekilde birincil ve ikincil grup olarak tanımlayabiliriz.
Birincil grubun amacı belli tek veya birkaç amacı gerçekleştirmeye yönelik değildir; onun yerine bireylerin toplam yaşamıyla ilgili olarak destek ve anlayış temeli üzerine kurulmuştur. Doğduğumuz andan itibaren içerisinde bulunduğumuz aile birincil gruba bir örnektir. Aile, üyesiyle, oynadığı tek veya birkaç rol ile değil, bir bütün olarak ilgilenen birincil gruptur. Bir ödevi tamamlamak için bir araya gelen öğrenciler belli bir amaç için toplanmış ve kişisel ilişkiye gereksinim duyan birincil grup özelliklerini taşımaktadır.
Günlük yaşamda insanlar aynı zamanda ikincil gruplarda yer alırlar. İkincil gruplar geçicidir; amaçları değişir; yapıları ve rolleri gevşekçe tanımlanmıştır; birincil amaçları belli bir görevi tamamlamak değildir; paylaşılan eylem veya bağdan geçerek ortak tatmine ulaşmaktır. İkincil gruplarda sayı genellikle daha fazladır; ilişki kişisel yakın ilişki değildir.

Bir kütüphanedeki okuyanlar grubu ve bir otobüsteki yolcu grubu ikincil grup karakterini taşır.

Bugüne kadar içinde bulunduğunuz grupları bir düşünün ve listeleyin, bunları birincil ve ikincil olarak ayırdığınızda hangisi hayatınızda daha fazla yer alıyor?

Grup iletişiminin etkinliğini artırmak için takip edilecek bazı kuralları şu şekilde açıklayabiliriz:
1) Grup üyesi, iletişimde sözleri ağzında gevelerse, söylenen şey önemli olsa bile, söyleyiş biçiminden dolayı etkisiz kalır,
2) Açıklamaları ifade ediş biçimi, tüm grubu içine alacak biçimde olmalıdır.
Birey kendini vurgulamamalıdır,
3) Grup üyeleri düşünceleri organize ederken, bunu grubun diğer üyeleriyle birlikte etkileşimli olarak yapmalıdır.
4) Grup üyesinin düşünce ve görüşleriyle ilgili olarak söyledikleri, bir ihtiyaçla bağlantılı olmalıdır.
5) Belli bir zamanda söylenenler, sadece belli bir konu ile ilgili olmalıdır.
Böylece grup söylenenleri daha iyi hazmedecektir.
6) Söylenenlerin grup üyeleri tarafından anlaşıldığından emin olmak için, konuşma özlü ve üyelerin anlayacağı dille yapılmalıdır.
Yukarıda da açıkladığımız gibi aslında hangi iletişim türünü kullanırsak kullanalım karşımızdaki insanların dili, sosyo-kültürel yapıları, orada bulunma nedenleri, beklentileri göz önünde bulundurularak iletişim kurmalı ve vermek istediğimiz mesajın tam olarak anlaşıldığından olabildiğince emin olmaya çalışmalıyız.

Bu kuralları ve göz önünde bulundurmanız gereken hususları öğrendikten sonra daha önce ilişkiniz olan kişilerle bir de bu unsurlara dikkat ederek iletişim kurunuz.

İlişkilerinizde ne gibi değişikler oluyor?

Kitle İletişimi

Sanayi öncesi toplumlarda ancak fiziksel gücümüzle ulaşabildiğimiz insanlarla
iletişim kurabilirdik. İletişim kurduğumuz insanlar; komşularımız, aynı kasabada oturan arkadaşlarımız en yoğun ilişki kurduğumuz kimselerdi. Dünya’nın diğer ülkelerindeki insanların ne yaptıklarını ancak gezginciler, tüccarlar gibi sürekli gezerek para kazanan insanlardan öğrenebilirdik.

Kitle iletişimi bir diğer değişle “kitle medyası” özellikle basın, radyo ve televizyon gibi araçlarla yapılan iletişim biçimidir. Kitle iletişimi de diğer iletişim biçimleri gibi bazı belirlenmiş amaçlarla kurulur. (Örneğin; toplumu bilgilendirmek, eğitim, savunma, suçlama, eleştiri vb.)

İletişim teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte insanın sosyal çevresi hayal edilemeyecek seviyede gelişmiştir. Bugün birçoğumuz komşularımızın isimlerini bilmezken dünya’nın diğer ucundaki ünlülerin o gün neler yaptığını çok iyi bilmekteyiz.

Tarihte önemli bilgilerin saklanması için kullanılan yazı, matbaanın icadıyla birlikte toplumlara yaşadıkları ortam (ülke, şehir, sosyo-ekonomik durum vb.) ile ilgili bilgi vermek amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Ardından hızla gelişen teknolojinin sunduğu kitaplar, dergiler, uydu aracılığıyla yayın yapan radyo ve televizyonlar, Internet gibi iletişim araçları ile insanoğlu kitlesel iletişim araçları ile tanışır.

Kitle iletişimi bir yandan insanların sosyalleşmesine katkıda bulunurken diğer yandan yakındakilerden çok uzaktakiler ile ortak alanlarının çoğalmasına sebep olmaktadır. Dünyayı etkileyen boyuttaki değişimlerin temelinde iletişim teknolojilerindeki değişimler vardır.

Günümüzde birçok yerde tartışılan “Globalleşme” kavramı da bu değişimlere bir örnektir. Ülkelerin sınırları, bütünlük ve gelenekleri önemini korumakla birlikte, iletişim teknolojilerindeki hızlı değişim dünyayı “büyük bir köye” dönüştürmektedir.

Sosyal bir yapıya sahip olan insanoğlu toplum içinde çevresinden arınmış olarak yaşayamaz. Hepimiz günlük yaşamımızda birçok mesaja maruz kalırız. (Televizyon reklâmlarla, dizilerle, haber bültenleri ile sürekli bir mesaj verir, yol kenarındaki büyük reklâm afişleri, otobüslerin üzerindeki ilanlar, sinema filmleri, kitaplar vb.)

Bu mesajlar içinden seçmiş olduklarımız bize belli bir tarzda yaşama, öğrenme, eğlenme, vb. fırsatlar veriyor. Kitle iletişimi insanları sosyalleştirirken bazen sınıflara ayırma ve yalnızlaştırma gibi negatif etkileri de birlikte getiriyor.

İŞLETMELERDE İLETİŞİMİN İŞLEYİŞİ

İşletmelerde iletişim (genellikle Örgütsel İletişim terimi kullanılır), işyerinin amaçlarına yönelik işlemesini sağlamak için işletmeyi meydana getiren çeşitli departmanlar ve işyerinin çevresi ile sürekli bilgi ve düşünce alış verişine olanak sağlayan bir süreçtir ve işletme yönetiminin en önemli araçlarından biridir.
İşletmenin, planlama, koordine etme, yönetme, karar verme güdüleme ve denetleme fonksiyonlarının yerine getirilmesinde önemli bir rol oynar.
İşyerinde çalışanların olan bitenlerden haberdar olmaları onların işletmeye olan güvenlerini ve kendilerini işletmeye ait birer birey olarak hissetmelerini sağlar. Bu durum motivasyonu ve verimliliği arttırır. Dolayısıyla iletişim sisteminin sağlıklı bir şekilde çalışması ve devamlılığı sağlanmalıdır.
İşletmelerde iletişim, yönetsel sıralamaya (hiyerarşi) bağlı olarak ortaya çıkan ve yönetsel yapı dediğimiz piramit içinde gerçekleşir. Yapısal olarak baktığımızda da biçimsel (formel- resmi) ve biçimsel olmayan (informel- resmi olmayan) iletişim olarak ikiye ayrılır.
Formel iletişim; İşyerinim kuralları ve amaçları doğrultusunda, belli kalıplar çerçevesinde işleyen biletişim biçimidir ve iki yönlüdür. İnformel iletişim ise; çalışanların birbirleriyle doğal olarak kurdukları ve iletişim ihtiyaçlarını karşıladıkları iletişim biçimidir.

BİÇİMSEL (FORMEL) İLETİŞİM YÖNTEMLERİ

Biçimsel ,yani resmi iletişim, işyerlerinde yöneticilerin planladığı şekilde yürütülür. Bir işletme çatısı altında bir araya gelen çalışanların, kişisel iletişim ihtiyaçlarının dışında, işlerini yürütebilmeleri için , hiyerarşik bir düzen içinde gerçekleşen bilgi akışına ihtiyaçları vardır.

Yönetici işletmede biçimsel iletişim sistemini oluştursa da zaman içinde gelişen ve biçimsel olmayan sistemler de ortaya çıkar. Biçimsel olmayan iletişimin etkin olmasını sağlamak için aynı düzeydeki çalışanlar bir araya gelip gerekli bilgileri birbirlerine aktararak biçimsel iletişimin katı ve ağır işleyen yönlerini ortadan kaldırırlar.

İşletme içindeki çeşitli departmanlar veya kişiler arasındaki ilişkiler önceden belirlenmiş kanallarla ve önceden planlanmadan kendiliğinden gelişen kanallarla kurulur. Biçimsel (resmi) kanallar işletme içinde veya dışında yöneticiler tarafından düzenlenmiş kanallardır. Bunun için çeşitli yöntemler kullanılır. Bu yöntemleri mesajın akış yönü açısından ve iletişimin yapısal işleyişi bakımından olmak üzere iki başlık altında incelemek mümkündür.

1- Mesajın akış yönü açısından:
a. Dikey
a1. Yukarıdan aşağıya doğru
a2. Aşağıdan yukarıya doğru
b. Yatay İletişim
c. Çapraz (diyagonal) iletişim
2- Yapısal işleyişi bakımında iletişim
a. Biçimsel
b. Doğal
İşyerlerinde biçimsel iletişim kanalları ve işleyişi genellikle açık bir şekilde tanımlanır. Çalışanlar kime karşı ve nelerden sorumlu olduğunu ve kim tarafından denetlendiğini, sorunların çözümünde kime danışacağını, sahip olduğu yetki çerçevesini iyi bilmelidirler. Bu çalışma düzeni yatay ve dikey kanallar içerisinde gerçekleşir.

Şimdi bu iletişim yöntemlerini sırasıyla inceleyelim.

DİKEY İLETİŞİM

İşletmenin hiyerarşik yapısı doğrultusunda hem en üst düzeydeki yöneticiden aşağıya doğru, hem de en alt kademedeki çalışandan yukarıya doğru kurulan bir iletişimdir.
Aşağı doğru iletişimde amaç kısaca ; işletmenin hedef ve politikaları, prosedür ve uygulamalar hakkında çalışanları bilgilendirmek,yukarı doğru iletişimde ise amaç, alt kademede olan bitenden yöneticilerin bilgi sahibi olmasıdır. Bu tür iletişim işletmenin, gelişme raporları, teklif alma ve verme, açıklamalar ve alınacak kararlar için bilgiler içerir. İşletmeyi ayakta tutan işlemler dikey iletişim sayesinde gerçekleştirilir.

Yöneticiler ile diğer tüm kademeler arasındaki bu iletişim
-Amaçların anlaşılmasını kolaylaştırmak
-İş eğitimi hakkında direktifler vermek
-İşlerin yürümesi için gerekli her türlü bilgi, teknoloji, araç-gereç ve malzeme konusunda bilgi sağlamak
-İşletmeye ait uygulama ve prosedürler konusunda karşılıklı bilgi sahibi olmak
-Çalışanları bilgilendirerek performanslarını desteklemek gibi konuları kapsar.
Dikey iletişim, yönetici kadrosu ve diğer çalışanlar arasında , bir başka deyişle üstlerle astlar
arasında yukarıdan aşağıya doğru ve aşağıdan yukarıya doğru iki yönlü olarak gerçekleşir.
1-Yukarıdan aşağı doğru iletişim:
-Çalışanlara verilen görevlendirmeler, eğitim toplantı ve seminerleri, iş tanımları, gibi yönetsel faaliyetler
-İşletme içindeki işlem ve uygulamalar için gerekli olan bilgiler
-çalışanların verimliliğine yönelik öğelerden oluşur.
Bir diğer unsur da çalışanlara işletmenin hedeflerini ve politikasını benimsetmek ve inandırmaktır.
Yukarıdan aşağı doğru iletişimde bilgiler; notlar, mektuplar, grup toplantıları, bilgilendirme toplantıları, toplantı tutanakları, seminerler, broşürler, bültenler, formlar gibi çeşitli kanallar vasıtasıyla akar, yazılı ve sözlü iletişim biçimleriyle gerçekleştirilir. Yukarıdan aşağı doğru iletişimde; mesajın alt kademelere inerken içeriğinin değişime uğraması, mesaj akışının gecikmesi, hatta durdurulması gibi problemler yaşanabilir. Bu olumsuzlukların farkında olarak, ve önlemler alarak kurulmuş bir sistem dikey iletişimin etkinliğini sağlar.
2-Aşağıdan Yukarı Doğru İletişim:
-Çalışanlara ait performans ve sorunlar hakkında bilgi verir.
-İşletmenin politika ve uygulamalarının nasıl sonuçlar verdiği
-İşlerin nasıl yapıldığı ve gelecekte nasıl yapılacağı konularını kapsar
Aşağıdan yukarı doğru İletişim genellikle astların yukarıya geribildirimde bulunmasıdır. Astlar, gerek yaptıkları işler, gerekse yönetim hakkındaki düşüncelerini işletmenin hiyerarşik düzenini takip ederek yöneticilere rapor ederler. İletişimin önemini kavramış işletmelerde görülen öneri ve şikayet kutuları, anketler grup toplantıları, tartışma ortamları, astlardan etkili bir geri bildirim almak için oluşturulmuş yöntemlerdir.

YATAY İLETİŞİM

İşletmenin aynı kademedeki birimlerinin kendi içlerinde ve birbirleri arasında rutin (her gün yapılan sıradan) işler için kurdukları iletişimdir. Yatay iletişim genellikle eşit statüde çalışanlar arasında iş akışına bağlı olarak gelişir.
İşletmede planlama ve kontrol fonksiyonları yerine getirilirken daha çok dikey iletişim kullanılırken, koordinasyon ve yönlendirme fonksiyonları yatay iletişim sayesinde gerçekleştirilir. Yatay iletişimin temel amacı, koordinasyon sağlama ve problem çözmek için kanal sağlamaktır.

ÇAPRAZ İLETİŞİM

İşletmenin farklı birimlerinde çalışan ast ve üstler arasında kurulan iletişimdir. Örneğin işletmede halkla ilişkilerden sorumlu bir müdür yardımcısı, üretim planlama departmanında çalışan bir görevliden bilgi almak isteyebilir. Kısacası çapraz iletişimde çeşitli departmanlar arasında ve ast – üst hiyerarşisi göz önünde tutulmaksızın kurulan iletişimdir. İşletmelerde çapraz iletişim, işletmeye yönelik uzmanlaşmanın ve departmanlar arası sorumlulukların daha iyi kavranması ve yardımlaşmanın kolaylaştırılması açısından önem kazanır.
Sorun çözme ya da proje geliştirme amacıyla, grup veya ekiplerin üzerinde çalıştıkları konuyu tam olarak analiz edebilmeleri, çok yönlü bir bakış açısı geliştirebilmeleri çapraz iletişim sayesinde gerçekleştirilir.

BİÇİMSEL OLMAYAN (İNFORMEL) İLETİŞİM

İşletmelerde biçimsel iletişim yapısının eksik kalması ve çalışanların iletişim ihtiyaçlarını karşılamaları için kendiliğinden gruplar oluşturdukları bir gerçektir. Bu gruplar içerisinde kanalları yönetim tarafından belirlenmemiş, tamamen kişisel tahminlere, bazen de kasıtlı söylenti ve dedikodulara dayanan bir bilgi akışı oluşur. Bu iletişim işletme içinde doğal olarak gelişir. Zaman zaman biçimsel iletişimden de etkin bir hale gelir. Kendiliğinden akan “bilgiler” çoğu zaman biçimsel iletişim ile aktarılan bilgilerin. grupların amaçları doğrultusunda filtreden geçmesine ve mesajın tam iletilememesine neden olur. Bu yüzden, belli bir önem arz eden bilgi, talimat ve kararlar yöneticiler tarafından yazılı iletişim yoluyla alt kademelere bildirilir. Biçimsel iletişimin işleyişi, çalışanların haberleşme ihtiyacını tatmin edemezse, informel iletişim kanalları daha fazla etkinlik kazanmaya başlar ve biçimsel iletişimin boşluklarını doldurmaya başlar. İnformel iletişim sadece biçimsel iletişim kanallarının eksik veya yetersiz kalmasından kaynaklanmaz. Birden fazla bireyin bir arada bulunması, insanın doğasından kaynaklanan bir iletişim ortamı yaratır.
İnformel iletişim; kanalları ve özellikleri önceden tanımlanmamış bir iletişimdir.Dolayısıyla -İşyerinde oluşan informel gruplaşmalar
-İşin özelliği nedeniyle farklı departman ve çalışanları arasında kurulan ilişkiler -Dedikodu, söylenti, tahminler ve yakıştırmaların yayılmasını sağlayan arkadaşlıklar İnformel iletişimin ortaya çıkmasına sebep olur.
İnformel iletişim bazen işletmenin amaçları doğrultusunda gerçekleşse bile, çoğu zaman işletmenin özel bilgilerinin sırlarının başkaları tarafından öğrenilmesine yol açar ve bu durum işletmenin yararına olmaz.

İŞLETMELERDE İLETİŞİM ARAÇLARI

Ses ve görüntü veren iletişim araçları, konferanslar, seminerler meslek yaşamında sıkça kullanılan iletişim araçlarıdır.

İşletmelerin yönetsel yapısına uygun iletişim araçlarının seçiminde, mesajın özünü değiştirmeden, bilgi akışını kolay ve hızlı ve emin bir şekilde gerçekleştirecek araçlar olmasına dikkat edilmelidir.
Bu araçların çeşitliliği değil, mesajların iletilirken anlam ve zaman kaybına ve kesintiye uğramaması önemlidir. Bir iletişim aracının etkinliği mesajı en anlaşılır ve en kısa zamanda iletmesi ve iki yönlü iletişime olanak vermesi ile ölçülür.Mesajın kalıcı olması gerekiyor ve içeriğinin bozulmadan ulaşması isteniyorsa yazılı iletişim araçları kullanılmalıdır. Bunlar; yazılı iletişim dersimizde işlediğimiz rapor, sirküler, çeşitli mektuplar, genelge, form, broşür, el kitabı, bülten vb. yazılı araçlardır. Özellikle yukarıdan aşağıya doğru dikey iletişimde yazılı iletişim araçları kullanılır.

Çalışanları herhangi bir konuda bilgilendirmek veya eğitmek için sözlü iletişim araçları da kullanılır.
Konferans, seminer, görüşme ve toplantılar, brifingler sözlü iletişi araçlarına verilecek en güzel örneklerdir. Bunun dışında video ve slayt gösterileri gibi görsel iletişim araçları, internet, e-posta gibi teknolojik iletişim araçları da yaygın olarak kullanılmaktadır.

Share

Add a Comment

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.