Üretim Yönetimi Nedir

Share

Üretim Yönetimi dört ana neden için ögreniyoruz: Birincisi, organizasyonlar için gerekli fonksiyonların ve bunlara baglı diger bütün isletme fonksiyonları yerine getirebilecek donanıma sahip olmaktır. İkinci neden, ürün ve hizmetlerin nasıl yapıldıgını ögrenmek ve üretimin  yasadıgımız toplumun bir parçası oldugunu ve üretimin o toplumda yasayan insanların kullanımı için yapıldıgını anlamamız içindir.

Üretim Yönetimini ögrenmemizin üçüncü nedeni ise, bunun firmalar için önemli bir maliyet getirmesidir. Birçok firma gelirlerinin önemli bir parçasını “Operasyon Yönetimi” için harcamaktadır. Bununla beraber Üretim Yönetimi firmalara karlılıklarını arttırabilmeleri için önemli fırsatlar  yaratmaktadır. Üretim Yönetimini ögrenmemizin dördüncü ve son nedeni ise, firma yöneticilerinin ne yapmaları gerektigini ögrenmek içindir. Bunu anlamak bu tür yöneticiler için gerekli olabilecek yeni beceriler gelistirmemize yardımcı olacaktır. Bu da, Üretim Yönetimi için yeni kariyer fırsatları yakalamamıza yardımcı olacaktır.

Ürünlerin ve hizmetlerin yaratılmasına üretim denir. Üretim Yönetimi (ÜY) girdilerin çıktıya dönüstürülmesi sırasında ürün ve hizmet üretme aktivitelerinin tümüne denir. Bu aktiviteler ürün ve servis üretiminde bütün firmalarda kullanılmaktadır. İmalat yapan firmalarda üretim aktiviteleri genellikle daha açık bir biçimde görülmektedir. Bununla birlikte, elle tutulabilir ürün üreten firmalarda bunu daha açık bir biçimde görebiliriz. Fiziksel ürün üretmeyen firmalarda üretim fonksiyonları daha az belirgindir. Genel olarak Üretim: Fiziksel bir varlık üzerinde degisiklik yapmak veya hammadde ve yarı mamulleri kullanılabilir bir mamule dönüstürmek olarak tanımlanır. Ancak, İktisatçılar için üretim; bir fayda dır. Faydalı olan her faaliyet üretimdir. Bu açıdan bakıldıgında, kisinin kendisine ve baskalarına fayda sagladıgı faaliyetleri üretim olarak kabul etmemiz gerekir ki, bankacılık, sigortacılık, turizm, danısmanlık, tasımacılık, eglence hizmetleri, borsa aracı kurulusları, avukatlık hizmetleri vb. da üretim faaliyetidir. Ve dogru bir tanımlamadır. Ve üstelik bir ülkedeki tüm üretim faaliyetleri içinde hizmet isletmeleri önemli yer tutarlar. Fiziki bir mal üretiminde, el ile tutulabilir, göz ile görülebilir bir malzeme akısı olmasına karsılık, hizmet üretiminde genel olarak insan akısı görülür. Bir üretim faaliyetinde, nelerin daha fazla aktıgına ve hareket ettigine baglı olarak bu akısın ve hareketin kolaylastırılması gerektigine dikkat çekmek istiyoruz. Servis hizmeti gerçeklestiginde elle tutulamayan ürünler üretilmis olur. Buna örnek olarak; hesaptan hesaba para transferi, sigortacılık islemleri veya ögrencilerin aldıgı egitim sayılabilir. Bütün bunların sonunda üretilenin ürün veya hizmet olması üretim aktivitelerinin o organizasyon içinde gerçeklestigini gösterir.

Üretim, bir ülke ekonomisinin temelini olusturur. Üretim faaliyeti ile bir ülkenin isgücü, hammadde, sermaye, bilgi, v.b. diger bütün kaynaklarının kullanılması, bunların verimliliklerinin arttırılması mümkündür. Daha da önemlisi bir ülkenin mevcut bu gibi kaynakları daha yüksek degerde yeni kaynaklara, yeni ürün ve hizmetlere dönüstürülürler. Bir ülkede refah ve zenginligin olabilmesi için mevcut kaynaklarının degerlendirilmesi, verimli kullanılması gerekmektedir. Bir ülkenin kaynaklarının sıralanması istendiginde; sayılması gerekenlerden ilki; insan gücüdür. Zira insan, hem üreten hem de tüketen bir varlıktır. Eger bir ülkenin insan gücünü çalıstıramazsanız, onların para kazanmalarını saglayacak fabrikalar ve isletmeler kurup çogaltamazsanız, hem mevcut güç potansiyelini kullanamamıs ve hem de üretimin yaptıgınız az sayıda mal ve hizmete yeterli talep olusturacak bir kaynagı yaratamamıs olursunuz.

Kısacası; bir fabrikanın isçi ve çalısanları, diger pek çok fabrikanın ürettiklerinin satın alıcıları yani müsterileridirler. Bu durum, bir ülkede üretim faaliyetlerinin önemini açıkça göstermektedir. Dogal kaynaklar, hammaddeler vb. de sıralandıgında bir ülke için bunları iyi kullanmak gerektigi kendiliginden ortaya çıkar. Hem kisinin kendisi için hem ülke kaynaklarının kullanımı ve degerlendirilmesi ile ülke için ve hem de hem de diger insanların ihtiyaçlarını karsılaması ile toplum için faydalı bir faaliyet düsünmeye çalıstıgımızda “Üretim” in ne kadar hayati bir faaliyet oldugu ortaya çıkmaktadır.

Global is dünyası herkesin iletisim,yasam ve is hayatını degistirmesine yol açtı. Bu degisim Sovyet blogu ve Çin ekonomilerinin gelismesini ve açılmasını hızlandırdı. Teknolojik gelisimin hızı, bilgisayar ve iletisim altyapısı firmaların yeni buluslara hızlı bir biçimde ulasmalarını ve taleplerini arttırmalarına yol açtı. Yeni global bilgi agı müsterileri, toptancıları ve üreticileri birbirlerine yaklastırmıstır.Artık bir dügmeye basma veya ekrana dokunmak kadar kısa bir süre içinde iletisim gerçeklesmekte, fikirler, buluslar, para transferleri artık bir saniye içinde hareket edebilmektedir.

Bilgi çagında teknolojiyi kullanmak bazı geleneksel engellerin yıkılmasına yol açmıstır. Artık firmalar dünya çapında ürünler üretmektedir. Ford,  bütün dünya için araba yapıyor. Gillette bütün dünya için tras makineleri üretiyor. Microsoft’un programları bütün dünyada kullanılıyor.  McDonald’sın hamburgerleri Moskova’da, İstanbul’da ve Şikago’ da aynı lezzette üretiliyor. Bu firmalar uluslar arası ürün sisteminin birkaç örnegidir. Bu degisiklikler firmaların operasyonlarında çok önemli degisikliklere yol açtı. Firmalar önceleri yereldi, sonra ulusal oldu, daha sonra bölgesel oldu, günümüzde ise global sirketler haline geldiler.

Teknoloji kendini bilgisayarda, iletisimde ve düsük nakliye fiyatlarında belirgin bir sekilde hissettirmistir. Batılı ülkeler savunma bütçelerini azaltarak verimli kullanılacak alanlara kaynaklarını aktarmaktadır, kamuya ait isletmeleri azaltıp özel sektöre agırlık verilmis Global pazarlara açılmıslardır. Küresel patlamanın anlamı; “bizler heyecanlı ve karmasık bir çagda yasıyoruz, yeni isler, basarı için yeni fırsatlar, ve Üretim Yöneticileri için harika seçeneklerin oldugu bir çagda yasıyoruz.”

Üretim Yönetimi; Üretim faktörlerinin örgütlenmesi yürütülmesi ve denetlenmesi ile ilgilidir. Yani, üretim faaliyetlerinin basından sonuna kadar süren sürecin yönetilmesi onun görevidir. Bu sekil dikkatli bir sekilde incelendiginde, üretim yönetiminin üretim faaliyeti ile olan iliskisi net olarak görülecektir. Görülen odur ki; üretim yönetimi; üretim faaliyetini ilgilendiren tüm faktörlerin tedarik ve kullanımı ile ilgilidir.

Üretim yöneticileri; çesitli ünvanlar (Genel müdür, genel müdür yardımcısı, üretim yöneticisi, tesis yöneticisi, v.b.) tasırlar.Genellikle, üretim  tesisindeki mevcut malzemelerin, kapasitenin ve bilginin verimli bir sekilde kullanılmasını saglamaya yönelik olarak hazırlanmıs bir üretim planı çevresinde girdilerin bir araya getirilmesi sorumlulugunu tasırlar. Son yıllarda kaydedilen teknolojik gelismeler ve ülkeler arasındaki sınırların kalkması ile rekabet ortamının çok genislemesi, üretim yönetimine bakıs açısını da genisletmis ve önemini arttırmıstır.

Dünya nüfusunun artması, ülkeler arası ticaret hacminin büyümesi ile daha çok üretim, gelisen tüketici istekleri ile de daha karmasık ürünler  üretilmesi zorunlulugu karsılıgı isletmeler, daha çok ama daha karmasık üretim yapmak durumunda kalmıslardır. Bu sorunlar hem isletmeleri hem ülkeleri kaynaklarını daha iyi ve verimli kullanmaları konusunda uyarmaktadırlar. Üretim Yönetimi, İsletmenin elinde bulunan tüm kaynakların kullanılması ile, mamulün (mamullerin), istenilen kalitede, istenilen zamanda ve en uygun maliyetle üretimini saglayacak sekilde bir araya  getirilmesi islemleridir. Burada ifade edilen en uygun maliyeti saglamak için üretim yönetimine düsen en önemli görev, kaynakların verimli  kullanılması, üretim faaliyeti esnasında dogru kararların dogru ve zamanında verilmesi, üretim araçlarının etkin ve verimli kullanılması ve sonuçta pazarlama basarısının arttırılmasıdır.

Sekil 1′ de üretim faaliyeti eksen üzerinde gösterilirken, Girdi – Proses – Çıktı iliskisi olarak gösterilmistir. Oysa üretim faaliyetinin çok daha karmasık ve kompleks bir yapı içinde oldugu bilinmektedir. Üretim’in sadece girdilerin temin edilmesi, bunların uygun kombinasyonlarda bir araya getirilmesi ve bir ürünün ortaya konulması olarak algılanması durumunda, isletmeler için çok önemli üretim fonksiyonlarından olan Arastırma-Gelistirme ve pazarlama faaliyetleri dikkatten kaçmıs veya dikkate alınmamıs olur. Günümüz üretim dünyasında, arastırma-gelistirme(AR-GE) ve pazarlamadan ve satıs sonrası hizmetlerden soyutlanmıs bir üretim ve üretim yönetimi kavramından söz etmek mümkün degildir. Bu açıdan bakıldıgında, üretim yönetiminin islevini daha iyi algılayabilmek için, üretim faaliyetinin kapsadıgı alanı biraz daha genis tutmak zorundayız. O halde, “üretim faaliyeti” denildiginde, asagıdaki sekil 2 de gösterildigi gibi, bir zincirin halkalarını düsünecegiz.

Üretim faaliyetin baslaması için, üretim faktörlerinin temin edilip bir araya getirilmesi gereklidir. Ama üretimin baslangıç noktası olarak bu noktayı kabul etmemiz, üretim yönetiminin çok önemli islevlerinden birisi olan Arastırma ve Gelistirme faaliyetlerinin göz ardı edilmesi sonucunu ortaya çıkarabilir. Üretim faktörlerinin kullanılması, Arastırma ve Gelistirme faaliyetlerinden daha sonra olması gerektiginden, üretim faaliyetinin baslama noktasının daha gerilere çekilmesi gerekir. Daha genis ifade ile, üretimin baslama noktası üretim fikrinin ortaya atıldıgı noktada baslar.

Üretim sonucunda bir fayda ortaya çıkarılacak ve bu faydadan yararlanacak olanlardan bir ücret talep edilecektir. Kısacası, ortaya konulan faydanın (ürün veya hizmet) baskaları tarafından talep edilmesi gerekir ki, isletme bunun karsılıgı para kazanabilsin. Para kazanılmayan bir faaliyetin uzun süre devam edebilmesi mümkün olamayacagından, isletmenin hayatını devam ettirebilmesi, tüketicileri veya müsterileri tatmin etme ölçüsüne  baglıdır. Dolayısı ile ortaya konulan hizmet ve ürünlerin miktar, fiyat ve kalite bakımından uygunlugunun saglanması gerekir. Tüketicilerin ihtiyaç duydukları ve gelecekte ihtiyaç duyabilecekleri ürün veya hizmetlerin arastırılıp, üretilmesi gerekir.

Burada Arastırma-Gelistirme faaliyetleri ile bu faaliyetlerin yürütücülerinin önemi ortaya çıkmaktadır. Arastırma-Gelistirme safhasından sonra, bu ürünlerin fabrika içinde üretilmesi gerekir. Üretim faaliyeti zor ve karmasık bir faaliyettir. Hele ürün çesidi ve miktarı fazlalastıkça bu karmasıklık ve zorluk daha da artar. Üretimde kullanılan tüm girdilerin çok iyi kullanılması gerekir ki, bu kullanımdan birim üretim maliyetleri ortaya çıkar. Birim maliyetleri yüksek veya düsük olması en basta bu faktörlerin kullanımına, daha sonra da, üretim islemlerinin iyi yürütülüp düzenlenmesine baglıdır. Fabrika içi yerlesimin düzeni, isgücü ve malzemelerin fabrika içi tasınmaları, malzeme ve yarı mamullerin tezgah ve makineler arası seyahatleri, islem süreleri üretim faaliyeti sonucunda ortaya konacak olan ürünün fiyatını etkileyecektir. Dolayısı ile tüm faaliyetlerin örgütlenmesi ve yürütülmesinden sorumlu olan Üretim Yönetimi’ nin amacı bu görevini çok iyi yapmak olmalıdır. O halde üretim yönetiminin görevleri; planlama, organizasyon ve  kontrol olarak özetlenebilir.

Son yıllarda global ticaretteki önemli gelismeler, ulasımın kolaylasması, sınırların gevsemesi gibi nedenlerle pazarların büyümesi ama rekabetin artması sonucu ortaya çıkmıstır. Bu durum karsısında üretim yönetiminin önemi daha da artmıstır. Üretimin ve üretim yönetiminin Dünyadaki hızlı gelismelere ayak uydurabilecek yapı ve esneklige kavusturulması gerekir. Teknolojideki ve pazardaki tüm gelismelerden anında haber alabilecek ve bu bilgileri degerlendirecek yapıların isletmeye dahil edilmesi de üretim yönetiminin görevi olmalıdır. Bilgi çagı olan zamanımızda ‘Bilgi’ artık bir üretim faktörüdür. Diger tüm üretim faktörleri gibi, bilgiyi de en uygun zamanda ve kalitede temin etmek zorundayız. Bilgisayar ve _nternet teknolojisinin mutlaka üretimde kullanılması gerekecektir.

O halde üretimin amacı, bir mamul veya hizmetin ortaya konulmasıdır. Ortaya konulacak bu hizmet veya mamul için de bazı girdiler kullanılacagı  açıktır. Üretim Faktörleri olarak adlandıracagımız bu girdilerin belirli sartlar ve yöntemler ile kullanılması gerekir. Bu açıdan bakıldıgında, üretim için bir mamulün ortaya çıkarılması tanımlaması dikkate alınarak, mühendisçe bir yaklasımla asagıdaki tanımı yapabiliriz kullanılarak fiziksel bir  varlıgın ortaya konulmasıdır.

Üretim Faktörleri

insan, Man

Makine, Machine

Materyal, Material

Para, Money

Buradaki tanımlamada kullanılan faktörlerin hepsi İngiliz dilinde M harfi ile basladıgından dolayı, yabancı yazarlar ve kaynaklar üretim faktörleri  olarak 4M den bahsederler. Ve üretimi 4M in kullanılması ile bir faydanın ortaya konulması olarak tanımlarlar.

Üretim Yöneticisi Ne Yapar?

Bütün iyi yöneticiler yönetim prosesinin temel fonksiyonlarını yerine getirirler. Yönetim prosesi planlama, düzenleme, öncülük ve kontrolden  olusmaktadır. Firma yöneticileri bu yönetim prosesini Üretim Yönetimi fonksiyonları için karar vermekte kullanmaktadır. Aktiviteler planlama, düzenleme, öncülük ve kontrolü içermektedir. Ayrıca bu tabloda görünen aktiviteler firma yöneticilerinin bir çok kararı almalarına yardımcı  olmaktadır. Bu kararlar firmaların verimliligini arttırmak için gerekli stratejilerin belirlenmesinde ve kaynakların dogru dagıtılmasına yardımcı olmaktadır.

Üretim Yönetimi Karar Alanları

İsletme yöneticisi çesitli konularda sonuçlara dönük kararlar almaktadırlar. Bunlar topluca üretim kararları olarak bilinir. Misyonları destekleyen ve stratejileri yerine getiren üretim yönetimi ‘nin karar alanları asagıda gösterilmistir.

 Kalite: Tüketicinin kalite beklentisi belirlenmis olmalıdır. Bu kaliteyi teshis etmek ve bu kaliteye ulasmak için prosedür ve politikalar kurulmak zorundadır.

 Mal ve Hizmet Dizaynı: Mal ve hizmetlerin dizayn edilmesi dönüsüm süreçlerinin çogunu tanımlamaktadır. Maliyetler, kalite ve insan kaynakları kararları, bu dizayn ile oldukça yogun sekilde etkilesim halindedir. Dizaynlar sıklıkla maliyetin daha düsük limitleri ve kalitenin daha yüksek limitleri baz alınarak hazırlanır.

Süreç ve Kapasite Dizaynı: Süreç tercihleri ürünler ve hizmetler için kullanılabilirliktir. Süreç tercihleri spesifik teknolojiyi, kaliteyi, insan kaynakları kullanımı ve bakımı yönetimin sorumluluguna verir. Bu harcamalar ve sorumluluklar firmanın temel maliyet yapısını çogunu belirleyecektir.

Konum Seçimi: Hem üretim hem de servis organizasyonları için elverisli konum kararları firmanın olaganüstü basarısını saptayabilir. Kritik anlarda yapılan hatalar diger alanlardaki iyi ve verimli çalısmaları bastırabilir, engelleyebilir.

İsyeri Seçimi Dizaynı: Kapasite ihtiyaçları, personel düzeyi, satın alma kararları ve envanter gereksinimleri isyeri seçimini etkiler. Ek olarak süreçlerin ve malzemelerin birbirleriyle iliskileri özenle kurulmak zorundadır.

İnsan ve Çalısma Sistemi: İnsanlar toplam sistem dizaynının masraflı, gerekli ve önemli parçalarındandır. Bundan dolayı saglanan kaliteli çalısma yasamı, istenilen yetenek ve hünerler ve onların maliyetleri belirlenmek zorundadır.

 Tedarik Zincir Yönetimi: Bu kararlar ne yapılacagını ve ne satın alınacagını saptamaktadır. Ayrıca kalite, teslimat, yenilikler ve tatmin edici fiyatlar göz önünde tutulmalıdır. Satın alan ile tedarikçiler arasındaki karsılıklı saygın atmosfer etkili satın alma için zorunludur.

Stok: Stok kararları tüketici tatmini, tedarikçiler, üretim programı, insan kaynakları planlaması göz önüne tutularak optimizme edilebilmelidir. Programlama. Makul ve etkili üretim programlaması gelistirilmek zorundadır; insan kaynakları istekleri ve olanaklar saptanmıs ve kontrol edilmis olmak zorundadır.

Bakım: Kararların arzu edilen bakım düzeyine göre alınmıs gerekir. Bakım sistemlerinin kontrolü ve planları uygulanması zorunludur. Yöneticiler, anahtar görevler ve onları basaracak elemanları tespit ederek, kararları uygular. Ama bu kararların uygulaması, mal ve servislerin ürün birlesimini içeren kritik noktalar tarafından etkilemektedir. (Tablo 2.1) Hem mal hem de hizmetler için bu kararlar aynı kalabiliyorken, bu kararların uygulanma metodu ve önemi, bu mal ve hizmetlerin karısımına baglıdır. Üretim Yönetimi kararları dogrultusunda hem mal hem de hizmetler yönetiminde nasıl basarılı olunabilecegini ele alacagız.

Ürün Ve Hizmet Üretimi Arasındaki Farklar

Ürün ve hizmet arasındaki farklara birkaç örnek vermek gerekirse; ilk olarak hizmet genellikle soyuttur (örnegin, iki sehir arasında yolculuk yapmak için aldıgımız uçak bileti) veya somut ürünlerin tersi olarak tanımlanabilir.

İkinci olarak hizmetlerin üretilmesi ve tüketilmesi es zamanlıdır, yerlestirilemez bir stoku vardır. Örnegin, güzellik salonları saç kesimi yaparlar ve bu islem es zamanlı olarak tüketilmis olur, veya doktorların yapmıs oldugu ameliyat yapılırken tüketilmis olur. Üçüncü olarak servisler bir çogu tektir. Örnegin finansal yatırımlarınız, sigorta poliçeleriniz belki de baska hiçbir kimseyle aynı degildir. Tıbbi müdahaleler, veya saç kesiminiz tam olarak baska insanların hoslandıgı gibi degildir.

Dördüncü olarak hizmet üretiminde müsteri katılımı ürün üretimine göre daha fazla oldugundan hizmeti standartlastırmak mümkün degildir. Hizmet üretimi talebe göre degiskenlik gösterdigi için standartlarımızda ve istedigimiz verimlilikte hizmet üretmek mümkün olmamaktadır. Hizmet sektöründe müsteri isteklerinin önem kazanması satın alma talebinin olusmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bununla beraber hizmet üreten firmaların  yöneticileri hizmet kalitesi ve hizmetin sunumunda müsteri istekleri dogrultusunda hareket etmek zorundadır.

Besinci olarak hizmet sektöründe üretim sektöründeki gibi kesin bir ürün tanımlaması yoktur. Hizmetten alınan memnuniyet müsteriden müsteriye farklılık göstermektedir. Yukarıda sayılan bu farklılıklardan dolayı ürün ve hizmet sektörü uygulamada farklılıklar göstermektedir. Hizmet  üretimindeki uygulamalar ve bunların devamlılıgı hizmet kalitesini arttırmaktadır.

 

Share

Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.